Zielony Olsztyn — las, rzeka i parki w środku miasta
Drugą, obok jezior, przewagą Olsztyna jest zieleń — nie skwerowa, lecz prawdziwa: las o powierzchni przekraczającej tysiąc czterysta hektarów, rzeka z bobrami i parki zakładane od połowy XIX wieku.
Las Miejski
Las Miejski liczy 1415,87 hektara, z czego kompleks główny to około 1100 hektarów; leży w północnej części Olsztyna i w całości mieści się w granicach administracyjnych miasta. Przepływają przez niego dwie rzeki — Łyna i Wadąg — a nad Łyną widoczne są ślady obecności bobrów. Dla odwiedzających poprowadzono cztery szlaki PTTK: czerwony, żółty, czarny i niebieski, są też drogi rowerowe i trzy tory saneczkowe; w lesie stoją altany, ławki i tablice edukacyjne przy ścieżkach przyrodniczych, a przy wjazdach — parkingi leśne.
Łynostrada
Wzdłuż Łyny biegnie Łynostrada — rowerowo-spacerowa trasa o długości około 11 kilometrów, prowadząca przez Las Miejski i centrum miasta. Jej miejska część jest możliwa do pokonania na wózku, a równolegle trasę można przepłynąć kajakiem. Sama Łyna to rzeka z charakterem: ma 264 kilometry długości, bije ze źródeł koło wsi Łyna w rezerwacie przyrody Źródła Rzeki Łyny i jest lewym dopływem Pregoły.
Parki — trzy pokolenia zieleni
Park Centralny nad Łyną ma blisko 13 hektarów i angielski styl założenia; cztery mosty łączą w nim brzegi rzeki, jest przystanek kajakowy, eliptyczna fontanna i półkule symbolizujące układ słoneczny. Park Jakubowo, założony w 1862 roku, ma prawie 10 hektarów, stawy pełne wodnego ptactwa z fontanną i jeziorka Mumel; najstarszy dąb parku mierzy 28 metrów, a przez teren biegnie niebieski szlak turystyczny. Park Kusocińskiego, równoległy do alei Piłsudskiego, ma dwa zbiorniki wodne, skatepark „Kusocin” i kamienny stół do tenisa; w Pozortach zachował się natomiast park dworski z XVIII wieku z okazami buka zwisającego, świerka niebieskiego i dębu czerwonego.
Dwa rezerwaty w granicach miasta
W granicach Olsztyna leżą dwa rezerwaty przyrody chroniące rzadką roślinność torfową: Mszar o powierzchni około 4 hektarów i Redykajny o powierzchni około 10 hektarów. Oba objęte są ochroną już od początku XX wieku; w Redykajnach chronione są także płazy, między innymi rzekotka drzewna. To miejsca do cichej obserwacji, nie do plażowania — po kąpieliska wróć na Jeziora Olsztyna — mapa wodnego miasta.
Dojazd bez samochodu
Zieloną stronę miasta dobrze obsługuje komunikacja: 19 grudnia 2015 roku, po pięćdziesięciu latach przerwy, do Olsztyna wróciły tramwaje — wcześniej kursowały w latach 1907–1965. Dziś linie 1, 2, 4 i 5 jeżdżą w dni robocze co 15 minut, między innymi do Kortowa i pod dworzec główny, a najnowszą trasę na Pieczewo uruchomiono 30 grudnia 2023 roku.